"Riyadır, yani başkalarına gösteriş için ibadet yapmaktır. Allahu Teala, kıyamet günü herkesin amelinin karşılığın verirken, insanlara gösteriş için ibadet yapanlara şöyle der:

"Dünyada kendileri için gösteriş yaptığınız kimselere gidin. Bakın bakalım onların yanında size verecekleri bir şey bulabiliyor musunuz?"( Ahmed, Müsned, V, 428; Beyhaki, Şuabu'l-iman, No:4831; Heysemi, Mecmau'z-Zevaid, l, 102.)

Riya, Allah için yapılması gereken bir işi veya ibadeti insanlar görsün diye yapmak, bu şekilde onlardan bir men-feat beklemek veya onlardan gelecek bir belayı defetmektir.

Riya ve şirk kalbin ameli olduğu için, herkes kendi kalbinin sakladığı niyeti iyi bilir, ilk anda ihlasa ve en güzel niyete ulaşmak mümkün değilse de, insan, Allahu Teâlâ'dan hayırlı niyet ve sâlih amelde muvaffakiyet istemeli, bunu ölene kadar devam ettirmelidir. Allah için iyi niyetle başlanan bir işin ve ibadetin, şalin amel olması ve sevap kazandırması için aynı güzel niyetle tamamlanması gerekmektedir. Çünkü, Rasûlullah (s.a.v) Efendimiz:

"Bütün işler sonucuna göre değerlendirilir."( Buhari, , Kader, 4; Tirmizî, Kader, 4. (Bab başlığı olarak verilmiş); Beğavî, Şerhu's-Sünne, l, 149.) buyurmuştur.

Rasûlullah Efendimiz'in (s.a.v), şu uyarılarını dikkate almak zorundayız:

"Kim Allah rızâsı için öğrenilecek bir ilmi, sırf dünyâ elde etmek için öğrenirse, kıyamet günü Cennetin kokusunu koklayamaz."( Ebû Dâvud, ilim, 12; ibnu Mâce, Mukaddime, 23; Ahmed, Müsned, II, 338.)

"Şüphesiz Allah, sizin dış şekillerinize ve cesetlerinize bakmaz, fakat kalblerinize ve amellerinize bakar."( Müslim, Birr, 33.)

"Kıyamet günü hesaba çekileceklerin ilki, savaşta öldürülen bir kimsedir. O, (hesap için ilâhî huzura) getirilir. Allahu Teâlâ, ona dünyâda verdiği nimetleri hatırlatır; o da hepsini tanıyıp itiraf eder. Allahu Teâlâ:

"Onlarla ne yaptın?" diye sorar. Kul:

"Senin yolunda savaştım, nihayet şehit düştüm." der. Allahu Teâlâ:

"Yalan söyledin. Sen benim rızam için değil, sana kahraman desinler diye savaştın; nitekim öyle de dendi." der ve sonra emredilir, yüzüstü sürünerek Cehennem'e atılır.

"O ilminle ne yaptın?" diye sorar. Kul:

"Senin için ilim öğrendim, onu başkalarına öğrettim ve senin rızân için Kur'an okudum." diye cevap verir. O zaman Allahu Teâlâ:

"Yalan söyledin. Sen, sana, "âlim" densin diye ilim öğrendin, "iyi Kur'an okuyucudur" desinler diye Kur'an okudun. Nitekim öyle de dendi, der. Sonra emredilir, yüzüstü sürünerek Cehennem'e atılır.( Müslim, imaret, 152; Nesâî, Cihâd, 22; Ahmed, Müsned, II, 322; III, 81)

Kıyamet günü ilk olarak hesaba çekileceklerden birisi de, Allahu Teâlâ'nın kendisine her türlü mal ve mülk vererek genişlik sağladığı bir kimsedir. Bu da ilâhî huzura getirilir. Allahu Teâlâ, kendisine verdiği bütün nimetleri tek tek hatırlatır; o da hepsini tanır ve kabul eder. Sonra Allahu Teâlâ:

"Sana verdiğim şeylerle ne yaptın?" diye sorar. Kul:

"Yâ Rabbi! Sevdiğin hiçbir hayır yolu bırakmadım, hepsinde senin için infak ettim." diye cevap verir. Allahu Teâlâ:

"Yalan söyledin. Sen, sana, "cömert" densin diye bu harcamaları yaptın. Nitekim dendi de, buyurur. Sonra, emredilir, yüzüstü sürünerek Cehennem'e atılır."

Arifibillah Ebû Tâlib el-Mekkî (k.s), demiştir ki:

"Kalbinde Allah'tan başka bir muradın kalmaması için cehd ve gayret et. Bu murad sende gerçekleşince işin tamamdır. İsterse keramet ve hârikalardan, manevî hâl ve tecellilerden sana bir şey verilmesin."( Bkz: Mevlânâ Safî, Reşâhat, 287.)